Cybernetyka (gr. kybernetes "sternik; zarządca" od kybernán "sterować; kontrolować") – nauka o systemach sterowania oraz związanym z tym przetwarzaniu i przekazywaniu informacji (komunikacja).

Chris Lucas: "Cybernetics is the science of effective organization, of control and communication in animals and machines." (Cybernetyka jest nauką o efektywnej organizacji, mechanizmach kontroli i komunikacji u zwierząt i maszyn)

Uważa się, że w obecnym znaczeniu pierwszy terminu tego użył André Marie Ampère w Eseju o filozofii nauki, albo analitycznym przedstawieniu naturalnego podziału wiedzy ludzkiej, choć jeszcze starożytni Grecy rozszerzyli znaczenie poza sterowanie statkiem. W języku polskim po raz pierwszy u filozofa Bronisława F. Trentowskiego w pracy Stosunek filozofii do cybernetyki, czyli sztuki rządzenia narodem z 1843 roku.

Cybernetyka analizuje (odnajduje) analogie (homologie) między zasadami działania organizmów żywych, układów społecznych (społeczności) i maszyn (holizm), odkrywa ogólne prawa wspólne dla różnych nauk i umożliwia przenoszenie tych praw z jednej dziedziny na drugą; jest więc nauką interdyscyplinarną, znajdującą wiele zastosowań praktycznych. Uznaje się ją często za jeden z nurtów w tzw. badaniach systemowych.

Za twórcę cybernetyki jako samodzielnej dyscypliny naukowej uważa się amerykańskiego matematyka Norberta Wienera. Jego praca Cybernetics or Control and Communication in the Animal and the Machine, wydana w 1948 roku, jest klasycznym dziełem w tej dziedzinie. Wiener dowiedział się o tym, że termin Cybernetyka został wcześniej zaadaptowany przez Ampera dopiero po wydaniu tej pracy. Jej tytuł "Cybernetyka czyli sterowanie i komunikacja w zwierzęciu i maszynie" był przez wielu autorów traktowany jako pierwsza definicja cybernetyki.

Przedstawiciele polskiej szkoły psychocybernetyki i cybernetyki społecznej, m.in. Marian Mazur i Józef Kossecki, naukę o sterowaniu definiowali jako cybernetykę.

Cybernetykę można podzielić na dwie gałęzie:

• Cybernetykę teoretyczną, która bada ogólne zasady działania systemów bez odwoływania się do konkretnych obiektów fizycznych. Powstała na pograniczu biologii i matematyki, czerpiąc z wielu odrębnych dziedzin jak:
  • logika matematyczna
  • teoria sterowania, teoria regulacji
  • teoria systemów
  • teoria informacji, informatyka
  • teoria gier
  • teoria decyzji
  • teoria automatów abstrakcyjnych
  • teoria sieci neuronowych
• Cybernetykę stosowaną, która zajmuje się praktycznymi zastosowaniami ogólnych praw cybernetyki teoretycznej. Jej najważniejsze działy to:
  • cybernetyka techniczna – automatyczne sterowanie maszynami, procesami technologicznymi
  • cybernetyka ekonomiczna – automatyzacja i optymalizacja diagnostyki, planowania i zarządzania
  • cybernetyka społeczna – wykorzystanie praw cybernetyki w naukach społecznych
  • biocybernetyka – wykorzystanie praw cybernetyki w biologii i medycynie

W maju 1962 roku w Warszawie powstało Polskie Towarzystwo Cybernetyczne - [1]. Od 1994 roku we Wrocławiu w środowisku tamtejszej politechniki działa konkurencyjne Polskie Towarzystwo Systemowe.

[edytuj] Krytyka cybernetyki

Jakiekolwiek sterowanie manipulacyjne (pod)systemem złożonym, którego zachowania nie jest się w stanie zasymulować czy przewidzieć i wówczas doń dostosować; należy rozpatrywać w kategoriach ograniczania stopni swobody całego systemu - co powoduje spadek bezpieczeństwa tego systemu z powodu powstawania: wąskich gardeł, podatności na rezonansowe awarie (w przypadku sterowania długoterminowego), a więc powinno stosować się wyłącznie czasowo względem podsystemów wątpliwych etycznie, antyhumanistycznych lub kolizyjnych. W skali makro np. do czasu zdjęcia klauzuli systemu uważanego za kontrowersyjny przez społeczności międzynarodowe. Sterowanie złożonym systemem (zdefinowanym powyżej) może być rozważane jako uzasadnione naukowo do zablokowania groźnych kontrowersji, powstrzymania wyniszczania zasobów ludzkich i nie powinno być nadużywane, gdyż także szkodzi bezpieczeństwu populacji ludzi.

[edytuj] Zobacz też

• Synergetyka

[edytuj] Linki zewnętrzne

• http://www.asc-cybernetics.org/foundations/definitions.htm
• http://pespmc1.vub.ac.be/ASC/CYBERNETICS.html
• http://pespmc1.vub.ac.be/CSTHINK.html
• http://www.wcy.wat.edu.pl